[ Metodoloji ]
Jonbar'ın haklı olup olmadığını nasıl bileceğiz.
Bir prova, ancak gerçekle sınandığında bir şeye yarar. Nasıl sınadığımızı ve ne yayımlayacağımızı burada anlatıyoruz.
Durum: kör sınamayı kuruyoruz. Yayımlanana kadar her prova "henüz geçmiş kararlarla sınanmadı" der.
[ 01 ] Test vakası
Test vakası nedir
Test vakası, sonucu kamuya açık, gerçek ve geçmişte kalmış bir ticari karardır: bir fiyat değişikliği, bir kampanya mekaniği, bir lansman fiyatı. En az iki seçeneği olmalı (yapılan karar ve alternatifi) ve sonucu adet, ciro veya marj gibi adı belli bir metrikte açıklanmış olmalı.
[ 02 ] Kör sıra
Kör, bu sırayla
- 01Vakaönce | sonuç
- 02Mühürsonuç → hash
- 03Provasabit motor sürümü
- 04Kilitsürüm + seed'ler kaydedilir
- 05Puançekimser = yanlış sayılır
- 01
Böl ve mühürle.
Vakayı ikiye böleriz: karardan önce bilinenler ve sonuç. Sonucu mühürleriz; yalnızca parmak izini (hash) saklarız.
- 02
"Önce" kısmında oynat.
Motoru yalnızca "önce" kısmında, sabit bir sürümle oynatırız.
- 03
Tahmini kilitle.
Tahmini, sonucu kimse açmadan önce sürümü ve seed'leriyle birlikte kaydederiz.
- 04
Aç ve puanla.
Sonucu açar, yönü ve sapmanın büyüklüğünü puanlarız. Bundan sonra motorda yaptığımız her değişiklik yeni bir denemedir; onu yeni mühürlü vakalarda test ederiz.
- 05
"Söyleyemem" yanlış sayılır.
Zor vakaları atlayarak iyi puan alamazsın.
[ 03 ] İki sayı
İki sayı, hep birlikte
- Yön: gerçekten daha iyi sonuç veren seçeneği mi seçtik?
- Iskalamanın büyüklüğü: tahmin ettiğimiz etki gerçek etkiden yüzde puan olarak ne kadar uzaktı?
İkisini de her zaman birlikte veririz, hiçbirini tek başına göstermeyiz. Yön tek başına zayıf bir çıta: basit kurallar bile çoğu zaman doğru tahmin eder.
[ 04 ] Kıyas ölçütleri
Basit kurallara karşı
- Ders kitabı kuralı: fiyat artarsa adet düşer; indirim artarsa satış artar.
- Sabit bir ortalama esneklik.
- Simülasyon yapmadan yalnızca "hangi seçenek kazandı?" diye soran düz bir yapay zekâ dil modeli (planlandı, devreye girince ölçülecek).
Jonbar'ın puanını aynı vakalarda onlarınkiyle yan yana veririz. Yalnızca fark istatistiksel olarak anlamlıysa "daha iyi" deriz.
[ 05 ] Örneklem
Örneklem büyüklüğü konusunda dürüst
İlk mühürlü test seti küçük olacak; bu yüzden ilk sayı kanıt değil, kaba bir sinyal olacak. Bunu, olası aralığıyla birlikte sonucun yanında açıkça yazarız.
[ 06 ] Senin kampanyaların
Kendi kampanyaların, kör
Pilotta geçmiş kampanyalarından birini seçeriz. Yalnızca kampanya başlamadan önceki veriyi görürüz, tahminimizi kilitleriz, sonra gerçekte olanla karşılaştırırız. Türk pazaryeri verisinde isabeti de böyle ölçeceğiz; bu ölçüm henüz yapılmadı.
[ 07 ] Aralıklar
Aralıklar ne anlama geliyor
Her prova, sonucu için bir aralık gösterir. Bu aralık, modelin kendi varsayımları altındaki yayılımdır; gerçeğin o aralığa düşme olasılığı değildir. Kör test yayımlandığında gerçek sonuçların bu aralıklara ne sıklıkla düştüğünü söyleyeceğiz.
[ 08 ] Yayın
Neler yayımlanır
Sonucu, iyi ya da kötü, aynen yayımlarız: yön puanı, medyan sapma, gerçek sonuçların aralıklara ne sıklıkla düştüğü, basit kural puanları ve yüksek güvenle yapılıp tutmayan her tahmin, vaka adıyla.
[ 09 ] Pazar modeli
Pazarın tamamı, katman katman.
Bir karar müşteriyle, rakiplerin dizildiği rafla, platformun kesintileriyle ve sıralamasıyla karşılaşır. Bunları ayrı katmanlar olarak kuruyoruz, çünkü her biri farklı veriyle ayarlanıyor. Bir katmanı ancak onu yanlışlayabilecek veri olduğunda açıyoruz.
- KalibrasyonYapılıyor
Her tahmin karar anında kilitlenecek ve gerçek sonuçla karşılaştırılacak; model de buna göre düzeltilecek.
- Sıralama algoritmasıYol haritası
Platformun sıralamasının fiyata, kampanyaya ve puana nasıl tepki verdiği. Bugün modellenmiyor; ayarlamak için sıra geçmişi gerekiyor.
- Platform ekonomisiYapılıyor
Komisyon, kargo ya da kurye payı, platformun karşıladığı indirim ve ürün maliyeti her siparişten düşülecek. Çıktısı katkı marjı olacak.
- RafYapılıyor
Karar verdiğin andaki rakip listesinin tek bir fotoğrafı: fiyatlar, puanlar, kampanyalar. Rakiplerin nasıl tepki vereceği senin varsayımın olarak kalacak.
- Müşteri (talep)Pilotta
Talebi kendi satışından öğreniriz: fiyata tepki, kampanyanın getirdiği ek satış, öne alınan satış, kampanya sonrası düşüş, diğer ürünlerinden kayan satış.